De terminal¶
Het doel van deze les is om:
Kennis maken met de directorystructuur.
Werken met een command-line interface
Directorystructuur¶
Een programma heeft instructies nodig om te weten wat het moet doen. Deze instructies staan in bestanden, ook bekend als files. Elk bestand heeft een extensie om aan te geven wat voor type bestand het is. bestand.py is een python bestand, bestand.docx is een word bestand. Het zijn altijd de laatste drie, soms vier letters na de laatste punt. bestand.docx.py is nog steeds een python bestand.
Belangrijk!
In de verkenner van windows zijn niet alle bestanden en directories zichtbaar. Daarnaast zijn de extensies niet standaard weergegeven. Het is verstandig om via het tabblad View de optie file name extensie en hidden items te selecteren.
Vele programma’s bestaan uit verschillende bestanden en om deze allemaal bij elkaar te houden staan ze in een directory. Als gebruiker kan je ook directories aanmaken om bestanden makkelijk terug te vinden. Binnen windows gebruik je de verkenner a.k.a. de explorer en binnen apple gebruik je Finder.
Wat de Verkenner een map noemt, heet in de terminal een directory. Het is hetzelfde ding, en wij houden directory aan, omdat de commando’s het zo noemen: pwd staat voor print working directory en cd voor change directory.
Directories staan in een zogenaamde boomstructuur. Elke directory kan directories bevatten, en die weer, zo diep als je wilt.
flowchart TD
C["C:"] --> PF["Program Files"]
C --> U["Users"]
C --> W["Windows"]
U --> A["Administrator"]
U --> E["emily"]
E --> D["Desktop"]
E --> Doc["Documents"]
E --> Dow["Downloads"]
In de terminal zie je diezelfde structuur zonder plaatjes, zo:
C:
├── Program Files
├── Users
│ ├── Administrator
│ └── emily
│ ├── Desktop
│ ├── Documents
│ └── Downloads
└── Windows
Dat is geen tekening maar uitvoer: het commando tree drukt het zo af. Je komt
deze schrijfwijze overal tegen, dus het loont om hem te leren lezen. Wat
inspringt zit erin.
De Finder van macOS beeldt de structuur op een andere manier af.
OneDrive¶
OneDrive is de cloud systeem van microsoft. Het is automatisch geïnstalleerd in windows. Voor mac kan het geïnstalleerd worden met Rosetta 2 emulator. Via de Hanze heb je toegang tot een grote OneDrive om al je schoolwerk in kwijt te kunnen. Het werkt als een normale directory in de verkenner en alles wat erin staat wordt opgeslagen in de cloud. Het grote voordeel is dat je werk altijd een backup heeft. Je kan ook op verschillende apparaten inloggen dezelfde OneDrive account instellen, bijvoorbeeld op een tablet, laptop en desktop. Op deze manier heb je toegang tot je bestanden op alle drie the apparaten.
In de settings van one_drive kan je een account toevoegen, including je hanze schoolaccount. Zodra je deze hebt aangemaakt wordt er een nieuwe directory aangemaakt voor de OneDrive. Daar kan al het werk in geplaatst worden.
Belangrijk!
OneDrive staat standaard op Files On-demand. Dit houdt in dat het enkel een document download zodra je het opent. Voor programmeren werkt dat niet. Bestanden moeten lokaal beschikbaar zijn. Het is dus verstandig om files on-demand uit te zetten.
Command Prompt¶
De meeste interacties die we met computers hebben zijn via vensters die door het besturingssysteem aangeboden worden. Het besturingssysteem (of OS, kort voor operating system), is meestal Windows of macOS, maar er zijn vele andere, waarvan Linux de meest voorkomende is. Het besturingssysteem dat je gebruikt voorziet in een venstersysteem waardoor je een muis kan gebruiken, op een gebruikersvriendelijke manier kan interacteren met de computer, en zelfs films kan bekijken. De klik-en-sleepinterface van moderne venstersystemen is zeker heel erg handig!
Echter, de grafische interface is ook een gordijn, dat de gebruiker afschermt van wat er echt gebeurt met de bestanden op het systeem. Het is een krachtige en nuttige vaardigheid om een duidelijk idee te hebben van hoe bestanden gebruikt worden achter het gordijn van het venstersysteem. De terminal is een programma dat “achter” het gordijn kijkt. Hij gebruikt tekstcommando’s op de zogeheten “command line” (of commandoregel) om bestanden en acties op je computer aan te spreken.
Je op je gemak voelen op de command line is vaak handig om programma’s te maken. Het besturingssysteem is erg geschikt voor het gebruiken van programma’s!
Start je terminal op!
Vind en start Terminal. Als je deze applicatie niet hebt, installeer het via Windows Store.
Druk op command (⌘)+ spatie en type Terminal.
De terminal die gebruikt wordt kan per distributie verschillen, bijvoorbeeld xterm, gnome-terminal of ptyxis. Je zal moeten uitzoeken welke is geïnstalleerd, raadpleeg andere de documentatie van jouw distributie.
Als dit de eerste keer is dat je de terminal gebruikt, goed bezig!
Paden¶
Zodra je de terminal opent start het vaak in je home directory. Dit is aangegeven via een pad.
C:\Users\Emily>
De slashes (/) scheiden subdirectories van de directory waar ze in zitten. Op Windows zie je meestal backslashes \ of dubbele backslashes; dit verschil is niet belangrijk. Linus en macOS gebruiken forward slashes (/).
Vertaling: op de C-schijf staat in de directory Users de directory Emily
Alle bestanden hebben een eigen pad, een locatie binnen het systeem. Een computer kan enkel een bestand vinden als het pad bekend is.
De terminal en de command-line¶
Alles wat je kan doen met de vensters van je besturingssysteem kan je ook met de terminal en de command-line doen. (Sterker, je kan nog veel meer met de command line doen…)
Bij dit vak heb je een paar terminalcommando’s nodig, hier is een kort overzicht:
pwd; kort voor print working directory. Het drukt je huidige locatie af.ls; Het drukt een lijst af van alle bestanden in de huidige locatie.cd; kort voor change directory. Het laat je van directory naar directory door je computer navigeren.
pwd¶
Eerst zie je de prompt. De prompt is het stukje tekst aan de linkerkant dat wacht totdat je wat op de command line typt en dit zal er voor Windows, macOs en Linux nét iets anders uit zien (die van macOS en Linux lijken op elkaar omdat deze besturingssystemen familie van elkaar zijn!). Dat het op input wacht kan je zien aan de knipperende cursor (het knipperende blokje).
PS C:\Users\misja>
misja@MacBook-Air ~ %
misja@selenix:~$
Het commando pwd staat voor print working directory. Het drukt je huidige locatie af. Probeer het:
PS C:\Users\misja> pwd
Path
----
C:\Users\misja
PS C:\Users\misja>
misja@MacBook-Air ~ % pwd
/Users/misja
misja@MacBook-Air ~ %
misja@selenix:~$ pwd
/home/misja
misja@selenix:~$
Je ziet de locatie waarin je terminal en command line op dit moment actief is. Waarschijnlijk zal je een iets ander resultaat zien, behalve als je naam toevallig misja is 😉
Merk ook op dat een volgende prompt verschenen is, die op een volgend commando wacht…
De uitvoer is de naam van de directory waar je je momenteel bevindt in de terminal.
De slashes / scheiden subdirectories van de directory waar ze in zitten. Op Windows zie je meestal backslashes \ of dubbele backslashes; dit verschil is niet belangrijk.
In alle voorbeelden is de gebruiker in een subdirectory met de naam misja op de harde schijf. Dit zal jou “home directory” zijn, de plek waar al jouw bestanden staan.
We gaan nu kijken wat we hier kunnen vinden met het commando ls…
ls: het list-commando¶
Het commando ls staat voor list.
Als je ls uitvoert toont dit een lijst van alle bestanden en directories in je huidige directory. Gebruik je het programma command prompt, dan gebruik je het commando dir (afkorting for directory). Een voorbeelduitvoer van ls is:
PS C:\Users\misja> ls
Directory: C:\Users\misja
Mode LastWriteTime Length Name
---- ------------- ------ ----
d-r--- 9/26/2022 12:32 AM Contacts
d-r--- 10/23/2022 8:10 PM Desktop
d-r--- 10/23/2022 9:15 PM Documents
d-r--- 8/30/2023 9:03 PM Downloads
d-r--- 9/26/2022 12:32 AM Favorites
d-r--- 9/26/2022 12:32 AM Links
d-r--- 9/26/2022 12:32 AM Music
d-r--- 9/25/2022 11:55 PM Pictures
d-r--- 9/26/2022 12:32 AM Saved Games
d-r--- 9/25/2022 11:48 PM Searches
d-r--- 10/7/2022 8:45 PM Videos
PS C:\Users\misja>
misja@MacBook-Air ~ % ls
Desktop Documents Downloads Library Movies Pictures Public
misja@MacBook-Air ~ %
misja@selenix:~$ ls
Desktop Documents Downloads Movies Music Pictures Public
misja@selenix:~$
De uitvoer is een lijst van alle bestanden en subdirectories in de huidige directory.
Probeer het commando om een lijst van de namen van bestanden en subdirectories in je huidige directory te zien in de terminal, bijvoorbeeld
Tip
Met ls kan je ook de inhoud van een subdirectory bekijken door het de naam daarvan mee te geven als extra argument, bijvoorbeeld
ls Desktop
Nu ga je met cd door de directories heen bewegen…
cd: het change-directory-commando¶
Het commando cd is het belangrijkste. Het staat voor change directory.
Het commando cd laat je van je huidige directory naar andere directories op je computer navigeren. Om het te gebruiken moet je natuurlijk wel weten waar je heen wilt gaan!
Je kan bijvoorbeeld het bureaublad (Desktop) proberen … typ dus cd Desktop in:
PS C:\Users\misja> cd Desktop
PS C:\Users\misja\Desktop>
misja@MacBook-Air ~ % cd Desktop
misja@MacBook-Air ~/Desktop %
misja@selenix:~$ cd Desktop
misja@selenix:~/Desktop$
Er is niet veel gebeurd … tot je pwd intypt en ziet dat je ergens anders bent! En als je goed kijkt zal je ook zien dat de prompt is veranderd en jou laat weten dat je nu in een andere directory bent …
Als je nu ls typt zouden er veel meer bestanden kunnen zijn maar dat hangt er een beetje vanaf hoe rommelig je bureaublad is! Probeer het maar!
ls
Je gaat je nu “omhoog” verplaatsen in de directorystructuur…
cd ..: een directory “omhoog” gaan¶
Ok, je bent naar het bureaublad (Desktop) ge-cd’d, maar hoe ga je terug?!
De speciale directorynaam met twee punten achter elkaar .. betekent “één directory omhoog”.
Als je dus cd .. intypt en op return drukt ben je terug in de directory die je bureaublad bevat:
cd ..
Probeer nu pwd en ls om er zeker van te zijn dat je weer terug bent!
Oefenen¶
Probeer de volgende commando’s op jouw computer. Twijfel je bij elke stap waar je je nu bevindt? Gebruik dan altijd pwd om het te controleren!
cd
Het commando cd is zonder de naam van een directory waar je naartoe wilt? Dit is geen typfout! Het commando cd zonder een argument zal altijd cd-en naar jouw home directory en is de meest snelle manier om weer 🏠 te komen 😊
cd Documents
Welke interessante bestanden heb jij in deze directory staan? Gebruik ls!
ls
En maar weer een stap terug, waar je net vandaan kwam …
cd ..
Ben je nu weer terug in jouw home directory? Controleer het met pwd …
pwd
Dat is alles! Je kan nu de command line gebruiken. Er zijn een paar erg handige shortcuts die de command line veel efficiënter maken; efficiënter dan de drag-en-drop-vensterinterface! Een paar voorbeelden:
tab completion Typ
cd Desals je in je home directory staat en druk op de tab-toets. De command line zal je commando proberen aan te vullen. Ervaren (en luie!) gebruikers zullen lange namen bijna altijd met tab afmaken, in plaats van ze te typen. Het kan je veel tijd schelen!pijltje omhoog en pijltje omlaag De pijltje-omhoog- en pijltje-omlaag-toetsen onthouden wat je eerder gedaan hebt. Nadat je een commando hebt gebruikt, kan je deze met pijltje-omhoog terughalen. Je kan het ook bewerken (pijltje-links en pijltje-rechts werken hier ook) als je een fout maakt.